5 dk okuma
e-Fatura'ya geçen işletmelerin en sık sorduğu sorulardan biri, e-Arşiv Fatura'nın ne zaman kesileceğidir. İkisi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır: hangisinin düzenleneceğini alıcının durumu belirler. Bu yazıda iki belge türünü yan yana koyuyor, gündelik örneklerle farkı netleştiriyoruz.
Kısa cevap: farkı alıcı belirler
e-Fatura yalnızca e-Fatura sistemine kayıtlı mükellefler arasında düzenlenir ve doğrudan alıcının sistemine iletilir. e-Arşiv Fatura ise e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan şirketlere ve vergi mükellefi olmayan bireysel müşterilere kesilir; alıcıya e-posta ile ya da kâğıt çıktı olarak ulaştırılır.
Yani aynı gün içinde bir kurumsal müşteriye e-Fatura, bir bireysel müşteriye e-Arşiv Fatura kesmeniz son derece olağandır. Önemli olan, her faturada doğru türün seçilmesidir ve bu seçim alıcının e-Fatura mükellefi olup olmamasına bağlıdır.
İsimdeki “arşiv” kelimesi zaman zaman yanlış anlaşılır. e-Arşiv Fatura, kesilmiş faturaların arşivlenmesi anlamına gelmez; başlı başına bir fatura türüdür. Belge elektronik ortamda oluşturulur, imzalanır ve saklanır. İkinci nüsha saklama zorunluluğu da elektronik ortamda karşılandığı için fiziki bir arşiv tutmanız gerekmez.
İki belgeyi yan yana koyalım
| Konu | e-Fatura | e-Arşiv Fatura |
|---|---|---|
| Alıcı | e-Fatura sistemine kayıtlı mükellef | Sisteme kayıtlı olmayan şirket veya bireysel müşteri |
| İletim | doğrudan alıcının sistemine | E-posta ile PDF veya kâğıt çıktı |
| Alıcının yanıtı | Ticari senaryoda sistem üzerinden kabul veya ret | Sistem üzerinden yanıt yok |
| Bildirim | Belge sistem üzerinden alıcıya geçer | Düzenlenen faturalar sisteme raporlanır |
| Tipik kullanım | Kurumsal müşteri ve tedarikçilerle ticaret | Perakende, internet satışı, bireysel müşteriler |
Gündelik örneklerle hangisi kesilir?
- Örneğin bir toptancı, e-Fatura mükellefi olan bir market zincirine mal satıyorsa e-Fatura keser.
- Aynı toptancı, sisteme kayıtlı olmayan küçük bir bakkala satış yaparsa e-Arşiv Fatura keser.
- Web sitesinden ya da pazaryerinden bireysel müşteriye yapılan satışlarda e-Arşiv Fatura düzenlenir ve müşteriye e-posta ile gönderilir.
- Mağazada nihai tüketiciye satış yapan bir işletme, Mikro Hızlı Satış kullanıyorsa kasadan kesilen fişleri de e-Arşiv olarak düzenleyebilir.
Bu örneklerde görüldüğü gibi belge türü satılan ürüne ya da tutara göre değil, alıcının statüsüne göre belirlenir. Bu yüzden cari kartlarınızdaki vergi numaralarının doğru olması, doğru belge türünün seçilmesinin ön koşuludur.
e-SMM ile karıştırmayın
Serbest meslek erbabı için durum biraz farklıdır. Avukat, mali müşavir, mimar ya da mühendis gibi serbest meslek sahiplerinin verdiği hizmet karşılığında düzenlenen belge e-SMM'dir, yani elektronik serbest meslek makbuzudur. e-Arşiv Fatura mal ve hizmet satışı için kesilirken, e-SMM serbest meslek faaliyeti karşılığı alınan ücret için düzenlenir.
Aynı müşteri, zamanla farklı belge
Alıcının statüsü zaman içinde değişebilir. Bugün e-Arşiv fatura kestiğiniz küçük bir şirket, birkaç ay sonra e-Fatura sistemine geçmiş olabilir. Bu durumda o müşteriye kesilecek faturalar artık e-Fatura olarak düzenlenmelidir. Mükellef sorgusunu her faturada yapan bir program kullanmak, bu değişiklikleri sizin takip etmenize gerek bırakmaz; cari kartın vergi numarası doğru olduğu sürece doğru tür seçilir.
Kimler e-Arşiv kullanır?
e-Fatura mükellefleri e-Arşiv uygulamasına da dahildir; çünkü sistem dışındaki alıcılara kesecekleri faturalar için e-Arşiv'e ihtiyaç duyarlar. Bunun dışında, e-Fatura mükellefi olmayan işletmeler için de belirli bir tutarın üzerindeki faturaların e-Arşiv olarak düzenlenmesi zorunlu tutulabilir.
İnternetten satış yapan işletmeler için e-Arşiv gündelik bir belgedir. Web sitesi ya da pazaryeri üzerinden bireysel müşterilere yapılan satışlarda fatura elektronik olarak gönderilir. Sipariş sayısı arttıkça her faturayı tek tek kesmek zorlaştığı için bu işletmelerde toplu faturalama ve stok eşitleme önem kazanır.
İptal ve itiraz süreçleri
e-Arşiv Fatura iptali
Kesilen bir e-Arşiv Fatura program içinden iptal edilebilir ve iptal bilgisi yapılan raporlamaya yansır. Hatalı kesilen bir e-Arşiv faturayı fark ettiğinizde iptal ve yeniden düzenleme adımlarını mali müşavirinizin önerdiği şekilde yürütmeniz önemlidir.
e-Fatura'ya itiraz
Ticari fatura senaryosunda gelen e-Faturayı sistem üzerinden kabul ya da reddedebilirsiniz. Temel fatura senaryosunda ise sistem üzerinden ret yoktur; itiraz noter ya da KEP gibi harici yollarla yapılır.
Bu fark, hatalı bir faturayla karşılaştığınızda izleyeceğiniz yolu da belirler. Örneğin tedarikçinizden tutarı yanlış bir e-Fatura geldiyse ve ticari senaryo kullanılıyorsa faturayı sistem üzerinden reddedebilirsiniz. Kendi kestiğiniz hatalı bir e-Arşiv faturada ise iptal ve yeniden düzenleme sizin tarafınızda yapılır. Her iki durumda da kaydı mali müşavirinizle uyumlu yürütmek gerekir.
Mikro Yazılım doğru türü nasıl seçer?
Mikro Run, Jump ve Fly'da e-Fatura ve e-Arşiv aynı akışın parçasıdır. Satış faturasını her zamanki gibi kaydedersiniz; program alıcının vergi numarasına bakarak e-Fatura mükellefi olup olmadığını belirler ve faturayı ilgili türe yönlendirir. Böylece kullanıcının her faturada belge türünü düşünmesi gerekmez.
- 1Satış faturası, alıcının cari kartı seçilerek kaydedilir.
- 2Mikro, alıcının e-Fatura sistemine kayıtlı olup olmadığını kontrol eder.
- 3Alıcı sistemdeyse fatura e-Fatura olarak elektronik ortamda iletilir.
- 4Alıcı sistemde değilse fatura e-Arşiv olarak imzalanır ve e-posta ile gönderilir.
Mağaza ve internet satışı yapan işletmeler için iki ek çözüm bu akışı tamamlar. Mikro Hızlı Satış ile kasadan kesilen fişler e-Arşiv olarak düzenlenebilir. Mikro e-Ticaret ise web sitesi ve pazaryeri mağazalarını tek ekranda toplar; siparişten e-Arşiv faturaya tek adımda geçilir ve pazaryeri siparişleri toplu olarak faturalanabilir.
Sonuç
e-Fatura ve e-Arşiv'i ayrı ayrı yönetilecek iki iş olarak değil, alıcıya göre dallanan tek bir fatura akışı olarak düşünmek en doğrusu. Gökkuşağı Yazılım ve Danışmanlık olarak resmî Mikro Yazılım iş ortağı sıfatıyla e-Fatura ve e-Arşiv geçişini, belge tasarımlarını ve seri tanımlarını sizin için hazırlıyoruz.
Faturalama sürecinizi Mikro Yazılım ile tek akışa toplamak istiyorsanız bizimle iletişime geçebilir, işletmenize uygun bir Mikro Yazılım teklifi isteyebilirsiniz.
Merak edilenler
Sık sorulan sorular
Alıcı talep ederse kâğıt çıktı verebilirsiniz; aksi halde elektronik iletim yeterlidir. İnternet satışlarında fatura elektronik olarak gönderilir.
e-Fatura mükellefleri e-Arşiv uygulamasına da dahildir. e-Arşiv hesabı e-Fatura başvurusuyla birlikte ya da ayrıca açılabilir.
Hayır. Mikro, alıcının vergi numarasına göre faturayı e-Fatura ya da e-Arşiv olarak kendiliğinden yönlendirir.
Evet. İptal işlemi program içinden yapılır ve yapılan raporlamaya yansır.
